Poniżej  artykuł  zamieszczony w  „Oberschlesien im Bild – 1932 Nr 38“







Ogromnie  rozerwana jest bryła ziemi  w Przezchlebiu       /     Piach  i woda

„Lido”  zagłębia przemysłowego         . . .             Technika  i Romantyka

…………………………………………………………………..............................………….

{ Lido = wynurzony z morza piaszczysty wał przybrzeżny ( zamykający zatokę )   = mierzeja }

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Poniżej próbujemy oddać sens tego archiwalnego tekstu – w 1 części dot. piasku :




Przezchlebie dają nam sposobność do kontaktu z techniką  lub bardziej uczuciowo z wodą
( stawów ),  czyli  z „suchą  i mokrą”  sprawą.      Zacznijmy więc od suchego elementu:  - piachu !

Kto jeszcze nie widział pociągów piaskowni,  sapiących, ciężko dyszących, ciężkie lokomotywy
ciągnące  biały piach  do kopalni koncernu Preuss-AG ?
Skąd piasek  i  do czego piasek ?
Tyle to wie każdy,  że  wybrane pokłady węgla  muszą być  przed zawaleniem się zabezpieczone 
i  nie powinny kosztowne szkody górnicze obciążać kopalni.

Do początku wieku XX  ( 1900 )  zostawiano sztolnie  na zawalenie się. Powstawały zapadliska 
z głębokimi stawami  i  spękania murów budowli,  które pociągały za sobą  długotrwałe procesy
z Urzędem Górniczym.
Więc nadeszła z Ameryki idea,  chodniki ( sztolnie ) piaskiem wypełniać.
Na Górnym śląsku  był urzędnik górniczy  Fritsch  z Mysłowickiej Kopalni – jeden z  …. self-made-man 
(engl.=  człowiek robiący samodzielnie karierę ),  który z wielu kolegów, urzędników 
- wybił się o własnych siłach  - jako pierwszy zastosował tę nową technikę.




Państwowe kopalnie poszły za ( pomysłem  - dostosowały się ),  Dwaj panowie zaskarbili sobie
szczególne zasługi.
Radca Górniczy Arbends  i mierniczy ( geometra górniczy )  Seeliger  z Zaborza.
Pierwszy stronę finansową ( załatwił – doprowadził do końca )  - a drugi 
do technicznego wprowadzenia technologii  zobowiązał się.
Sprawia przyjemność ( obecnie 1932 r.) staremu panu Seeligerowi , który w Brzegu
mieszka na emeryturze,  często w Zaborzu, u swojego zięcia,  Pana Rektora Oderskiego
przebywał  - o jego dziele życia   - gawędzić  ( opowiadać ).
Pan Seeliger  otrzymał zadanie, w odpowiednich ( właściwe )  złożach piasku  dokonać
wierceń   - Nikt lepiej od niego nie nadawał się lepiej do tego !

„Najgłębszy  odwiert  świata”
W Paruszowicach  ( koło Rybnika )  był jego zakład.
Niezliczone wiercenia badawcze  były konieczne,  przecież piasek jest wszędzie ( dokoła )
ale nie  - w wymaganej  wielkości  ( grubości złoża ).
Ostatecznie  w okolicach Przezchlebia  - w posiadaniu grafa  Wilczka na Łabędach - jako
najbardziej odpowiednie i wystarczająco bogate pokłady piasku znaleziono.

W 1900 r.  była  ( obecnie 1932  - 15 km długa )  Kolej piaskowa  wytyczona,  która
pierwotnie  tylko do Biskupic prowadziła,  gdzie zbudowano ( w tym celu ) most zrzutowy.
W 1908  linia była do Zachodniego Pola kopalni KöniginLuisenGrube  ( )  doprowadzona,
a w 1929  aż do kopalni  Dellbrückschäften ( Makoszowy ) przedłużona.

Wagony są tak skonstruowane, że  skrzynie wagonów w czasie przejazdu przez most zrzutowy
 - automatycznie podnoszą się  ( na rolkach )  i samoczynnie opróżniają.

 Wagoniki podnoszą na rolkach swoje burty  - i pisaek samoczynnie spada:

[ zdjęcie z wysypującym się piaskiem - MAKUL ]

Piasek spada do ogromnego, betonowego leja  i  przez spłukiwanie  silnym strumieniem
wody  -  porywany jest  do szybu kopalni,  gdzie  grubymi rurami  prowadzony jest  do
wybranych ( z węgla ) chodników.

Armatka wodna:

Tam spadający z dużej wysokości piach ( kilka set metrów )  ubija się tak mocno, że
już następnego dnia  ( po odpompowaniu nadmiaru wody ) – możliwa jest dalsza praca
w sztolni.  ( Czyli górnicy fedrują wyżej  - chodząc po zasypanym już miejscu po węglu )

[ tutaj:  foto leja ]    

 
W ten oto sposób,  obniżanie się terenu  - ponad  wybranymi pokładami - jest b. dobrze
zabezpieczone  ( uniemożliwione ).

[ zdjęcie z zapadliskiem ]

Zapadnięcia się gruntu  oraz  szkody górnicze ( budowli )  - w porównaniu do
wcześniejszego  czasu  - należą do przeszłości  ( czyli po 1900r. nie powinny występować )




Interesująca  jest  obserwacja  wybierania   góry  piachu
Olbrzymia  ( napędzana elektrycznie ) koparka, która  na 5-ciu szynach  porusza się,
nabiera niezmordowanie  masy piachu  do wagonów pociągu,  posuwając się ponad wagonami
- napełnia je  - i już  pociąg piaskowy  odwozi piasek do miejsca przeznaczenia  - robiąc miesce
- następnemu pociągowi.

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

{ ciąg dalszy  na podstronie   1932 - Woda  }